Zagađenje nitratima

Zagađenje nitratima je kontaminacija vode nitratnim solima. Soli nitrata su odgovorne za eutrofikaciju sveže vode i mora i imaju štetan uticaj na vodene ekosisteme jer otežavaju opstanak i reprodukciju velikog broja životnih oblika. Takođe, voda zagađena solima nitrate nije za konzumiranje i da bi postala upotrebljiva potrebno je pročišćavanje što je skup proces.

Zaštita voda i životne sredine od zagađenja nitratima je propisana zakonom (106(1)/2002) o kontroli kontaminacije voda.

Ispiranje nitrata iz zemljišta, ΝΟ3- Ν jon

Soli nitrata se uglavnom nalaze u đubrivima, kompostu, stajnjaku i drugim organskim supstancama koje se koriste u poljoprivredi ili su njen proizvod.

Nitratni joni su veoma pokretljivi u vodi, za razliku od fosfornih i kalijumovih jona. Kada dospeju u podzemne vode, kontaminiraju ih i ovakve vode postaju neupotrebljive. Kada količina nitrata u vodi pređe granicu od 50 mg/l, dolazi do zdravstvenih problema i ta voda nije bezbedna za konzumaciju.

Na kosinama sa zemljištima koja imaju nisku moć upijanja, nitrate odnose površinske vode i ispriraju ih u jezera ili mora, izazivajući eutrofikacijuu vodenim ekosistemima.

Stanje zagađenosti nitratima u Grčkoj

Svi zalivi u Grčkoj u kojima su vršena istraživanja imaju ozbiljan problem eutrofikacije. Najnovijom odlukom Ministarstva (objavljeno u listu 983/23-4-2013) proširena je lista područja ugroženih nitratima.

Rukovanje đubrivima, amonijum-nitrat

Rukovanje đubrivima na ispravan način i održivi razvoj poljoprivrede, zahtevaju od industrije i korisnika visok stepen odgovornosti prema životnoj sredini i konstantan rad na minimalizaciji potencijalih posledica do kojih može doći njihovom upotrebom. Ovo je moguće izvesti dobrim planiranjem i predviđanjem da bi azot koji je dodat upotrebom u poljoprivredi bio u savršenoj ravnoteži sa zahtevima useva i da bi se izbeglo ispiranje u podzemne i površinske vode.

Za vreme setve, zemljište privlači više nitratnog azota jer korenov sistem jos nije dovoljno razvijen da bi ga zadržao, a zahtevi biljaka prema azotu u početnim fazama razvoja su niski do minimalni.

Iz tog razloga, za vreme osnovnog đubrenja useva, oblici azota koje biljka postepeno usvaja i koji se zadržavaju u zemljištu na duži vremenski period su bolji izbor od oblika koji se brzo ispiraju.

Od trenutka kada ga zemljište absorbuje, nitratni oblik azota je dostupan biljkama na maksimalno 10 dana. Koliko dugo će se zadržati u zoni korenovog sistema zavisi uglavnom od količine padavina i navodnjavanja useva. Što je veća količina padavina i veći intenzitet navodnjavanja, nitratni azot je dostupan biljkama na kraći vremenski period i veće je ispiranje u podzemne vode.

Postoje i drugi faktori koji utiču na ispiranje nitrata – temperatura i tip zemljišta. Više temperature i peskovito zemljište utiču na jači intenzitet ispiranja.

Mnogobrojna istraživanja su pokazala da je nitratni oblik azota koji se nalazi u đubrivima sklon ispiranju i jedan je od glavnih krivaca za zagađivanje vodenih sistema nitratima.

Đubriva sa stabilizovanim azotom

Glavna karakteristika ove kategorije đubriva je duže zadržavanje azota u zemljištu i slabije ispiranje u dublje slojeve zemljišta. Ova đubriva imaju značajne ekonomske prednosti kao i brojne prednosti za životnu sredinu.

Stabilizonana đubriva značajno smanjuju gubitke azota, biljke su u mogućnosti da bolje iskoriste hranljive materije, ispiranje u podzemne vode se svodi na minimum i sprečena je kontaminacija podzemnih voda i vodenih površina.

Stabilizacija azota u zemljištu se postiže dodavanjem specijalnih inhibitora nitrifikacije za vreme procesa proizvodnje azotnih i višekomponentnih đubriva.

Inhibitori nitrifikacije su organski molekuli sa enzimskom aktivnošću koji usporavaju proces nitrifikacije, smanjuju brzinu razlaganja azota, sprečavaju brzu konverziju amonijačnog oblika azota u nitratni i tako sprečavaju njegovo ispiranje van zone korenovog sistema.

NutrActive®

Jedan od najpoznatijih inhibitora nitrifikacije je Dicijanamid (DCD) koji ulazi u sastav đubriva sa stabilizovanim azotom koje proizvodi kompanija Hellagrolip pod trgovačkim imenom NutrActive®.

NutrActive® đubriva, uz pomoć inhibitora nitrifikacije DCD, stabilizuju amonijačni oblik azota, štite ga od oksidacije zemljišnim mikroorganizmima i produžavaju zadržavanje azota u zemljištu na 8 do 12 nedelja.

Usporavajući stopu konverzije amonijačnog oblika azota u nitratni, prilagođavaju snabdevanje biljke azotom u skladu sa potrebama, minimalizuju gubitke usled ispiranja i isparavanja i povećavaju efikasnost primene đubriva.

Uz idealan odnos između stabilizovanog amonijačnog oblika azota i nitratnog oblika azota, NutrActive® đubriva u potpunosti pokrivaju trenutne i dugoročne potrebe biljaka. Na ovaj način, oni omogućavaju produženu ishranu useva sa oba oblika azota i štite podzemne i površinske vode od zagađenja nitratima.

NutrActive

Više informacija o NutrActive®